Aglaonema - (z gr.) aglaos - jaskrawy, nema - nić. Nie wiem, co ma to wspólnego z rośliną. Może chodzi o to, że niektóre gatunki mają jasne żyłkowanie liści.

Alocasia - (z łac.) alo - żywić, karmić, casia - krzew. Niektóre gatunki Alocasia są uprawiane dla jadalnych kłączy; por. Colocasia

Amorphophallus (z gr.) - amorphos - bezkształtny i phallus - fallus.

anthesis (gr.) - kwitnienie.

Anthurium (z gr.) - anthos - kwiat i oura - ogon. Pochodzi od wyglądu kwiatostanów A. scherzerianum.

appendix (łac.) - dosł. "dodatek". Sterylna część kolby (spadix), znajdująca się ponad kwiatami. U rodzajów m.in. Pinellia, Arisaema, Amorphophallus, Arum, Typhonium. [Foto]

Anubias - nazwa pochodzi od egipskiego boga - opiekuna zmarłych Anubi (Anubis). Logicznym uzasadnieniem nazwy może być fakt, iż jest to roślina afrykańska. W grę może wchodzić także wilgotne środowisko życia rośliny kojarzone ze Światem Podziemnym.

Araceae (polska nazwa obrazkowate) - rodzina roślin z klasy Liliopsida (jednoliścienne), rzędu Alismatales. Obejmuje około 3700 gatunków roślin zielnych (bulwiastych, epifitów, helofitów, roślin wodnych i pnączy) zebranych w 105 rodzajach (2002) Cechą charakterystyczną jest kolbowaty kwiatostan (spadix), otoczony pochwą (spatha).[Foto]

aroid (ang.) - potoczna nazwa rośliny z rodziny Araceae. Przyjęła się również wśród polskich miłośników tych roślin.

Arum - nazwa wywodzi się od z greckiego aron, dalsza etymologia jest niejasna. Podejrzewa się, że pochodzi od aroma - zapach (dość specyficzny dla kwitnącego Arum i spokrewnionych rodzajów), mniej prawdopodobne jest pochodzenie tej nazwy od Charon - imienia przewoźnika dusz do Hadesu, przypuszcza się również, że nazwa może wywodzić się od arabskiego Ar - ogień (z uwagi na czerwony owocostan).

blizna liściowa - U roślin, których liście wyrastają z kataphylli, po odpadnięciu liścia na pędzie pozostaje owa blizna; por. pochwa liściowa. [Foto]

bulwa, tuber - podziemny pęd, zwykle kulistego lub podłużnego kształtu, występujący u roślin przechodzących spoczynek. W niej roślina gromadzi substance zapasowe. U rodzajów: m.in - Arisaema, Amorphophallus, Pinellia; por. kłącze, corm. [Foto]

cataphyll (ang.) - zob. kataphyll.

choroby i szkodniki - patrz dział problemy.

classis (łac.) - klasa. Patrz systematyka.

Colocasia - (z łac.) colo - uprawiać, casia - krzew. Niektóre gatunki Colocasia są uprawiane dla jadalnych kłączy; por. Alocasia

corm (gr.) - inna nazwa bulwy.

cultivar (łac.) - odmiana hodowlana nie występująca w naturze. Podpisuje się ją np. Anthurium scherzerianum 'Artus' lub Anthurium scherzerianum cvar. artus albo Anthurium scherzerianum cv. artus. Te dwie ostatnie formy są jednak rzadziej używane. Jeśli jest to mieszaniec, lub roślina, której przynależność gatunkowa jest nieokreślona - zapisuje się bez nazwy gatunku np. Dieffenbachia 'Tropic Snow' czy Alocasia 'Black Velvet'; zob. też varietas, odmiana, mieszaniec, hybrid.

dominium (łac.) - domena. Patrz systematyka.

dormancy (ang.) - okres spoczynku, z łac. dormito - zasypiać.

Dracontium, Dracunculus, Pseudodracontium - Nazwy łacińskie wywodzą się od draco - smok. Nawiązują do ogólnego pokroju roślin z tych rodzajów.

emersyjna uprawa - uprawa roślin ponad wodą. Dotyczy to głównie rodzajów takich jak Cryptocoryne czy Anubias; por. submersyjna uprawa. [Foto]

familia (łac.) - rodzina. Patrz systematyka.

folium (łac.) - liść; folia - liście.

FS - Flowering Size. Roślina mająca wystarczający rozmiar, aby zakwitnąć; por. NFS.

gatunek - grupa osobników mogąca swobodnie krzyżować się między sobą i dająca płodne potomstwo. Uwaga - po niemiecku Gattung oznacza rodzaj, a gatunek to Art. Patrz systematyka.

geniculum (łac.) - dosł. "sęk". Zgrubiała część ogonka liściowego, tuż przed blaszką, umożliwiająca roślinie kierowanie blaszek liści do światła. Po niemiecku nazywa się to gelenk, czyli staw, przegub - i to tłumaczenie najlepiej oddaje charakter tego tworu. [Foto]

genus (łac.) - rodzaj. Patrz systematyka.

glukomannan - błonnik pozyskiwany przemysłowo z bulw Amorphohallus konjac uprawianych w tropikalnej Azji, używany w preparatach odchudzających, np. Aplefit, Slim Konjac, Colon Slim. Gatunek ten zawiera największą ilość tej substancji spośród wszystkich roślin. Występuje on także u innych gatunków Amorphophallus, lecz w znacznie mniejszych ilościach. [Foto]

hybrid (ang. z gr.), hybryd, hybryda - zob. mieszaniec.

inflorescentia (łac.), inflorescence (ang.) - kwiatostan. Zob. też spadix, spatha.

infructescentia (łac.), infructescence (ang.) - owocostan. [Foto]

kataphyll, katafyll (z gr.) - łuskowaty twór chroniący rozwijający się liść. Występuje m.in. u rodzajów Anthurium i Philodendron. Po rozwinięciu się liścia odpada lub pozostaje w postaci włókien. Liście wyrastające z katafylli nie mają pochwy liściowej obejmującej pęd, po odbadnięciu liścia na pędzie pozostają blizny; por. pochwa liściowa. [Foto]

kłącze, rhizoma - pęd rośliny, zwykle podziemny, o bardzo krótkich międzywęźlach. Występuje m.in. w rodzajach Arum, Alocasia, Anubias; por. bulwa. [Foto]

kolba - zob. spadix.

lamina (łac.) - blaszka liścia.

leaf scar (ang.) - blizna liściowa.

mieszaniec, hybryd, hybryda - roślina będąca wynikiem skrzyżowania dwóch różnych gatunków np. Alocasia × amazonica jest krzyżówką Alocasia lowii var. grandis × Alocasia sanderiana. W Araceae nie występują mieszańce międzyrodzajowe, jednak gdyby komuś udało się skrzyżować np. Spathiphyllum z Anthurium, nowy rodzaj mieszańcowy nazywać mógłby się × Spathurium. Zaleca się pisać znak mnożenia × bezpośrednio przed nazwą np. Anthurium ×ferrierense, czego zupełnie nie potrafię zrozumieć, gdyż utrudnia to czytanie - zamiast ×amazonica można przypadkowo przeczytać "xamazonica"; zob. też varietas, odmiana, cultivar.

Monstera - z łac. monstrum - potwór. Nazwa pochodzi od ogromnych, "przerażających" liści.

NFS - Non Flowering Size. Roślina za mała i za młoda, aby zakwitnąć; por. FS.

nodus (łac.), node (ang.) - węzeł.

odmiana - roślina różniąca się pewnymi cechami, głównie zewnętrznymi od czystego gatunku (lub innej odmiany tego samego gatunku). Odmiany mogą swobodnie krzyżować się między sobą. Wyróżnia się odmiany naturalne - varietas i hodowlane cultivar; zob. też mieszaniec, systematyka.

ordo (łac.) - rząd. Patrz systematyka.

ovarium (łac.), ovary (ang.) - zob. zalążnia.

ovula (łac.), ovule (ang.) - zob. zalążek.

pąk śpiący, pąk uśpiony - znajdujący się pomiędzy węzłami, ukryty zwykle pod liściem pąk, z którego w przypadku uszkodzenia (np. obcięcia) wierzchołka pędu, roślina wypuszcza nowy pęd. [Foto]

pedunculus (łac.), peduncle (ang.) - szypułka, na której wyniesiony jest kwiatostan.

petiole sheath (ang) - pochwa liściowa.

petiolus (łac.), petiole (ang.) - ogonek liścia.

Philodendron ( z gr.) - phileo - lubić, dendron - drzewo. Wiele gatunków Ph. to pnącza.

phylum (łac.) - typ. Patrz systematyka.

pistillodium (łac.) - l.mn. pistillodia - sterylne kwiaty żeńskie. Występują m.in. u Arum, Arisaema i Typhonium; por. staminodium. [Foto]

plemię, tribus - jednostka systematyczna poniżej podrodziny, a powyżej rodzaju. Patrz również systematyka.

pochwa kwiatostanowa - zob. spatha.

pochwa liściowa, petiole sheath (ang.) - dwa przylistki na ogonku służące ochronie nowego, rozwijającego się liścia. Tak rozwijają się liście nie chronione kataphyllami. [Foto]

pollen (ang.) - pyłek kwiatowy; pollination - zapylenie.

radix (łac.) - korzeń.

rafidy (z gr. rhaphida) - kryształy szczawianu wapnia (ang. Calcium oxalate) występujące w soku niektórych roślin z tej rodziny np. Dieffenbachia, Monstera, Epipremnum. Mają kształt igiełek. W przypadku spożycia powodują obrzęk błon śluzowych, co może doprowadzić do chwilowej utraty mowy (pot. ang. Dumb Cane - Dieffenbachia), a w skrajnych przypadkach do uduszenia. [Foto]

rhizoma (gr.) - kłącze.

Sauromatum - nazwa pochodzi od greckiego Sauros - jaszczurka. Nawiązuje prawdopodobnie do wnętrza spatki Typhonium venosum (dawniej Sauromatum venosum), przypominającego skórę gada.

sekcja (ang. section) - w systematyce jednostka niższa od rodzaju, skupiająca grupy gatunków. W Araceae na sekcje podzielone są rodzaje obejmujące wiele gatunków np. Anthurium (około 700 gat.), Arisaema (około 150 gat.), Spathiphyllum (37 gat.), w rodzaju Philodendron (około 500 gat.) sekcje dzielą się jeszcze na subsekcje.

spadix (łac.), - kwiatostan w rodzinie Araceae, zwany także kolbą. [Foto]

spatha (łac.) - dosł. "szabla, miecz" - przekształcony liść, często barwny, który początkowo otula kwiatostan, następnie często pełni funkcję wabiącą zwierzęta zapylające kwiaty. Zwany jest również pochwą kwiatostanową lub podsadką, a w moim opracowaniu - spatką. Po angielsku - spathe.

species (łac.) - gatunek. Patrz systematyka.

spoczynek - rośliny pochodzące z obszarów o nieprzyjaznym dla ciągłej wegetacji klimacie tracą części nadziemne aby przetrwać, zwykle w postaci kłączy lub bulw, niesprzyjający okres. W większości przypadków tym okresem jest zima. Tak zachowują się np. gatunki z rodzajów Arum, Arisaema, Biarum, Dracunculus. Spoczynek zimowy nazywa się hibernacją. Niektóre natomiast gatunki przechodzą spoczynek letni, estywację, gdy lato jest zbyt suche i upalne. Przykładem jest Zantedeschia aethiopica. W uprawie przemysłowej często steruje się okresem spoczynku, aby roślina zakwitła o określonej porze roku.

staminodium (łac.) - l.mn. staminodia - sterylne kwiaty męskie. Występują m.in. u Arum i Typhonium. Często w postaci włosków utrudniających owadowi wydostanie się z wnętrza kwiatostanu nim roślina wytworzy pyłek; por. pistillodium. [Foto]

stratyfikacja - poddanie nasion przechłodzeniu, aby uzyskały lepszą zdolność kiełkowania.

sub- (łac.) - prefix określający jednostkę podrzędną w klasyfikacji np. subspecies - podgatunek, np. Arum italicum ssp. albispathum. Patrz systematyka.

submersyjna uprawa - uprawa roślin pod wodą. Dotyczy to głównie rodzajów takich jak Cryptocoryne czy Anubias; por. emersyjna uprawa. [Foto]

Symplocarpus (z gr.) - symploke - jedność, karpos - owoc. U tej rośliny zalążnia łaczy się w pojedynczy owoc.

synandrium (gr.) - zrośnięte ze sobą kwiaty męskie np. u Alocasia czy Anubias. [Foto]

systematyka - nauka o klasyfikacji organizmów. W przypadku roślin wyróżnia się następujące jednostki podstawowe: domena, królestwo, gromada, klasa, rząd, rodzina, rodzaj, gatunek, odmiana (dominium, regnum, divisio, classis, ordo, familia, genus, species, varietas). Istnieją również jednostki pośrednie, takie jak np. subfamilia (podrodzina), subspecies (podgatunek). Istnieją także takie jednostki jak tribus (plemię) i sekcja. Przykład: domena: Eucariota, królestwo: Plantae (rośliny), typ: Magnoliophyta (kwiatowe), klasa: Liliopsida (jednoliścienne), rząd: Alismatales , rodzina: Araceae (obrazkowate), podrodzina: Aroideae, plemię: Areae, rodzaj: Arum (obrazki), gatunek: Arum italicum (obrazki włoskie), podgatunek: Arum italicum ssp. albispathum.

szkodniki - patrz dział problemy.

taksonomia - nauka pokrewna systematyce, określająca zasady nazewnictwa naukowego organizmów.

tribus (łac.) - patrz plemię.

trichosklereid - (z gr.) - długie włosowate komórki służące usztywnieniu liścia, przez co trudno rozerwać w poprzek dorosły liść - a widoczne są dopiero po rozerwaniu. Występują w podrodzinie Monsteroideae (np. Epipremnum, Scindapsus), nie ma ich tylko Amydrium.

tuber (łac., ang.) - bulwa.

Typhonium - nazwa pochodzi od greckiego smoka Typhon lub z gr. typhos - para, dym - co może nawiązywać do wydzielanego przez kwiatostan zapachu.

varietas (łac.) - odmiana powstała w naturze, nie w wyniku prac hodowlanych. Przykładami odmian naturalnych tego samego gatunku są: Anubias barteri var. glabra i Anubias barteri var. nana; por. cultivar.

venation (ang. z łac.) - żyłkowanie, "unerwienie" liścia.

vernation (ang. z łac.) - sposób rozwijania się nowego liścia. U Araceae v. może być involute - gdy obie połówki liścia są zwinięte niezależnie, convolute - kiedy liść jest zwinięty w jeden rulon w jednym kierunku oraz supervolute - gdy jedna połowa liścia jest zwinięta w rulon do głównej żyłki i owinięta jest zrolowaną w przeciwnym kierunku drugą połową. [Foto]

węzeł, nodus - miejsce na pędzie, z którego wyrastają liście, korzenie i kwiatostany. [Foto]

zalążek, ovula - niedojrzałe i delikatne nasienie wymaga ochrony, którą jest zalążnia. W Araceae zalążków może być od 1 do kilkudziesięciu w jednej zalążni. Zalążki mogą być przytwierdzone do osi bezpośrednio (axile), szczytem (apicale), spodem (basale) lub też do ścianek (parietale). [Foto]

zalążnia, ovarium - twór powstały ze słupka kwiatu w wyniku jego zapylenia. W nim rozwijają się zalążki.


Zobacz: The Anthurium Primer - słownik angielskich pojęć dotyczących Anthurium


strona założona: 2003-09-24
zaktualizowana 2004-09-22